Sinh viên Đại học FPT đưa thanh âm truyền thống đến gần giới trẻ qua công nghệ AR

Khi công nghệ trở thành nhịp cầu đưa người trẻ tìm về những thanh âm truyền thống

Giữa nhịp sống hiện đại, khi công nghệ ngày càng định hình cách người trẻ tiếp nhận thông tin và trải nghiệm thế giới, câu chuyện làm thế nào để văn hóa truyền thống trở nên gần gũi hơn với thế hệ mới đang đặt ra nhiều hướng tiếp cận đáng chú ý. Từ trăn trở ấy, nhóm sinh viên Đại học FPT Hà Nội đã phát triển “Âm Vang Việt Nam” – dự án kết hợp mô hình nhạc cụ truyền thống với công nghệ thực tế tăng cường (AR), hướng tới một phương thức khám phá văn hóa trực quan, sinh động và phù hợp hơn với cách tiếp nhận của người trẻ.

Thay vì đặt truyền thống và công nghệ ở hai phía đối lập, nhóm lựa chọn để hai yếu tố cùng xuất hiện trong một trải nghiệm. Những giá trị đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ được kể lại bằng ngôn ngữ của công nghệ hôm nay, với mong muốn tạo nên một điểm chạm mới giữa người trẻ và văn hóa Việt.

Nhóm sinh viên Đại học FPT Hà Nội lan tỏa giá trị truyền thống trong thời đại công nghệ hiện đại

Từ khoảng cách của người trẻ với nhạc cụ dân tộc đến ý tưởng “Âm Vang Việt Nam”

Ý tưởng dự án bắt đầu từ một thực tế khá quen thuộc: nhiều bạn trẻ từng nghe đến đàn bầu, đàn tranh, đàn nguyệt hay sáo trúc, nhưng không phải ai cũng có cơ hội quan sát chúng ở khoảng cách gần, lắng nghe âm sắc hay hiểu câu chuyện văn hóa phía sau mỗi nhạc cụ. Những kiến thức ấy đôi khi vẫn được tiếp nhận chủ yếu qua sách vở, hình ảnh hoặc những nội dung mang tính giới thiệu.

Từ đó, nhóm đặt ra một câu hỏi: Nếu thay vì chỉ đọc và nhìn, người trẻ có thể tương tác, lắng nghe và khám phá nhạc cụ bằng chính chiếc điện thoại quen thuộc, liệu văn hóa truyền thống có trở nên gần gũi hơn? Câu hỏi ấy trở thành điểm khởi đầu để Âm Vang Việt Nam từng bước hình thành.

Bước ra khỏi giảng đường để tìm chất liệu cho câu chuyện văn hóa

Âm Vang Việt Nam không chỉ được hình thành từ những giờ nghiên cứu trước màn hình máy tính. Trong quá trình phát triển dự án, nhóm sinh viên đã chủ động khảo sát nhiều không gian văn hóa, nghệ thuật và công cộng tại Hà Nội như Nhà hát Chèo Hà Nội, Nhà hát Múa rối Quốc gia Việt Nam và Hồ Văn - Văn Miếu. Bên cạnh đó là những không gian hiện đại như HN Centre và Lotte Mall Tây Hồ.

Những chuyến đi mang đến hai góc nhìn khác nhau. Tại các không gian văn hóa và nghệ thuật, nhóm quan sát cách những giá trị truyền thống đang được gìn giữ và giới thiệu đến công chúng. Trong khi đó, tại những không gian hiện đại tập trung đông người trẻ và khách du lịch, nhóm lại suy nghĩ về cách một sản phẩm văn hóa có thể thu hút sự chú ý giữa rất nhiều trải nghiệm giải trí khác nhau.

Từ đó, nhóm nhận ra một điều: đưa văn hóa đến gần công chúng không chỉ là cung cấp thật nhiều thông tin, mà trước hết phải tạo được lý do để họ muốn dừng lại và khám phá.

Nhóm Âm Vang Việt Nam lan tỏa giá trị tại Nhà hát Múa Rối Quốc Gia Việt Nam

Trần Văn Khanh và hành trình kết nối những thành viên cùng chung một ý tưởng

Đằng sau quá trình phát triển Âm Vang Việt Nam là sự phối hợp của các thành viên và vai trò kết nối của Trần Văn Khanh - trưởng nhóm dự án. Từ khi ý tưởng mới chỉ nằm trên giấy, Khanh cùng các thành viên đã liên tục trao đổi về cách biến những giá trị văn hóa tưởng chừng quen thuộc thành một trải nghiệm đủ mới để thu hút người trẻ nhưng vẫn giữ được tinh thần của nhạc cụ truyền thống.

Với vai trò trưởng nhóm, Khanh tham gia xuyên suốt quá trình từ định hướng phát triển ý tưởng, tổ chức các hoạt động khảo sát đến cùng các thành viên nghiên cứu cách kết hợp mô hình với trải nghiệm công nghệ. Đằng sau sản phẩm là những lần thử nghiệm, điều chỉnh và cả những thời điểm nhóm phải thay đổi cách tiếp cận khi kết quả chưa đạt kỳ vọng.

“Chúng mình không muốn người trẻ chỉ nhìn thấy một mô hình nhạc cụ rồi bước qua. Điều nhóm mong muốn là họ sẽ dừng lại, tò mò đây là nhạc cụ gì, âm thanh của nó ra sao và câu chuyện nào đang nằm phía sau nó”, Trần Văn Khanh chia sẻ.

Trưởng nhóm dự án tương tác với khách hàng tại những địa điểm nghệ thuật văn hóa truyền thống

Công nghệ không thay thế truyền thống, công nghệ giúp truyền thống có thêm một cách để được kể

Việc đưa công nghệ AR vào một dự án về nhạc cụ dân tộc thoạt nhìn có thể là sự kết hợp giữa hai thế giới khác biệt. Tuy nhiên, với Âm Vang Việt Nam, công nghệ không phải yếu tố trung tâm. Văn hóa mới là câu chuyện chính, còn công nghệ là phương tiện giúp câu chuyện ấy trở nên dễ tiếp cận hơn.

AR vì thế không được sử dụng để thay thế trải nghiệm trực tiếp với nhạc cụ hay nghệ thuật truyền thống. Thay vào đó, công nghệ đóng vai trò như một “cánh cửa đầu tiên”. Một lần tương tác với mô hình có thể chỉ kéo dài vài phút, nhưng nếu từ đó người xem muốn nghe thêm một tiếng đàn, tìm hiểu thêm một nhạc cụ hay chủ động khám phá một loại hình nghệ thuật truyền thống, công nghệ đã hoàn thành vai trò kết nối của mình.

Giá trị truyền thống được phát triển đi kèm với sự tương tác, công nghệ trên không gian số

Trước khi truyền tải văn hóa đến người khác, chính những người trẻ cũng học cách hiểu hơn về văn hóa của mình

Hành trình thực hiện Âm Vang Việt Nam không chỉ tạo ra những mô hình hay trải nghiệm AR. Quá trình nghiên cứu nhạc cụ, tìm kiếm tư liệu, khảo sát thực tế và từng bước hoàn thiện sản phẩm cũng khiến chính các thành viên nhìn văn hóa truyền thống theo một cách khác.

Từ những điều từng chỉ biết qua sách vở hoặc những hình ảnh quen thuộc, nhóm bắt đầu chú ý nhiều hơn đến hình dáng của từng nhạc cụ, âm thanh, không gian biểu diễn và những câu chuyện phía sau chúng. Trước khi mong muốn người khác quan tâm đến văn hóa, chính những sinh viên thực hiện dự án phải trở thành những người chủ động tìm hiểu và trân trọng những giá trị mà mình đang muốn truyền tải.

Từ thanh âm Việt đến một “điểm chạm” văn hóa dành cho du khách quốc tế

Không chỉ hướng tới người trẻ trong nước, Âm Vang Việt Nam còn mang kỳ vọng trở thành một cách để du khách quốc tế bước đầu khám phá văn hóa Việt Nam thông qua nhạc cụ truyền thống. Với một du khách lần đầu nhìn thấy đàn bầu, đàn tranh hay đàn nguyệt, khác biệt về ngôn ngữ và kiến thức văn hóa có thể khiến những câu chuyện phía sau nhạc cụ trở nên khó tiếp cận. Công nghệ AR mở ra khả năng thu hẹp khoảng cách ấy bằng trải nghiệm trực quan, nơi du khách có thể từ một mô hình nhỏ bắt đầu khám phá hình ảnh, âm thanh và câu chuyện gắn với từng nhạc cụ. Khi được đặt tại những điểm đến văn hóa, không gian du lịch hay địa điểm có đông khách quốc tế, mỗi mô hình có thể trở thành một “đại sứ văn hóa” thu nhỏ, mang theo thanh âm và câu chuyện Việt Nam đến với những người đến từ nhiều quốc gia. Nhóm kỳ vọng trải nghiệm không dừng lại ở khoảnh khắc du khách biết tên một nhạc cụ, mà có thể khơi gợi mong muốn tìm hiểu sâu hơn về nghệ thuật, con người và bản sắc Việt Nam. Từ một lần tương tác với công nghệ, một thanh âm truyền thống có thể vượt qua rào cản ngôn ngữ và trở thành lời chào của văn hóa Việt gửi tới bạn bè quốc tế.

Dự án lan tỏa giá trị văn hóa Việt ra ngoài cộng đồng Quốc tế

Để những thanh âm của quá khứ tiếp tục vang lên trong câu chuyện của thế hệ hôm nay

Giữa những thanh âm đã đi qua nhiều thế hệ và công nghệ của thời đại mới, nhóm sinh viên Đại học FPT đang thử tạo nên một nhịp cầu kết nối quá khứ với hiện tại. Ở đó, một mô hình truyền thống có thể đứng cạnh công nghệ AR, một câu chuyện văn hóa lâu đời có thể được kể bằng phương thức mới và một người trẻ có thể bắt đầu hành trình tìm hiểu văn hóa chỉ từ một khoảnh khắc tò mò.

Bởi với Âm Vang Việt Nam, gìn giữ văn hóa không chỉ là lưu lại những giá trị thuộc về quá khứ, mà còn là tìm cách để thế hệ hôm nay muốn nhìn thấy, lắng nghe, trải nghiệm và tiếp tục kể những câu chuyện ấy trong tương lai.